INSTRUKCJA BHP, JAK JĄ OPRACOWAĆ?

Obowiązkiem każdego pracodawcy, określonym w przepisach prawa i egzekwowanym przez organy kontrolne (m.in. PIP, PIS) jest opracowanie i udostępnianie pracownikom instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy. Jeżeli stanowiskowa instrukcja BHP będzie prawidłowo opracowana i przestrzegana to prawdopodobieństwo, że ulegniemy wypadkowi przy pracy zdecydowanie maleje.

CO TO JEST INSTRUKCJA BHP?

Instrukcja BHP jest dokumentem z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, który określa najważniejsze aspekty wykonywanej pracy mające istotny wpływ na bezpieczeństwo pracownika.

Przypomnijmy przy okazji, czym jest bezpieczeństwo pracy?

Jest to zespół warunków, które powinny być zachowane w zakładzie pracy, aby pracownicy mogli wykonywać swoje zadania bezpiecznie i bez szkody dla zdrowia, co w znacznej mierze zależy od przeszkolenia pracowników, w tym zapoznania ich z instrukcjami bhp.

CZY INSTRUKCJA BHP JEST OBOWIĄZKOWA W PRACY?

Podstawowym dokumentem prawnym zawierającym zapisy odnośnie instrukcji bhp  jest Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki  Socjalnej z dnia 26 września 1997 (Dz. U.2003.169.1650) w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Zgodnie z ww. Rozporządzeniem:

Pracodawca jest obowiązany udostępnić pracownikom, do stałego korzystania, aktualne instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące:

  • stosowanych w zakładzie procesów technologicznych oraz wykonywania prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi lub zagrożeniami zdrowia pracowników,
  • obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych,
  • postępowania z materiałami szkodliwymi dla zdrowia i niebezpiecznymi,
  • udzielania pierwszej pomocy.

CO POWINNA ZAWIERAĆ INSTRUKCJA BHP?

Instrukcje BHP, powinny w sposób zrozumiały dla pracowników wskazywać czynności, które należy wykonać:

  • przed rozpoczęciem danej pracy,
  • zasady i sposoby bezpiecznego wykonywania pracy,
  • czynności do wykonania po jej zakończeniu oraz
  • zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych stwarzających zagrożenia dla życia lub zdrowia pracowników. 

Instrukcje dotyczące prac związanych ze stosowaniem niebezpiecznych substancji i preparatów chemicznych powinny uwzględniać informacje zawarte w kartach charakterystyki tych substancji i preparatów.

Czy zatem instrukcja bhp jest tożsama z instrukcją stanowiskową?

Nie, instrukcje dzielimy na ogólne bhp i stanowiskowe.

Instrukcje ogólne bhp dotyczą wszystkich pracowników zakładu i obejmują szeroko pojętą tematykę bhp. Znajdą się w nich zapisy dotyczące takich spraw jak:

  • obowiązki pracownika w zakresie bhp,
  • zasady poruszania się po zakładzie,
  • wykonywania prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi lub zagrożeniami zdrowia pracowników,
  • postępowanie w przypadku powstania wypadku, pożaru, awarii,
  • warunki powstrzymania się od wykonywania pracy,
  • stosowanych w zakładzie procesów technologicznych,
  • wykonywania prac przy obsłudze konkretnych maszyn, urządzeń, narzędzi,
  • postępowania z materiałami szkodliwymi dla zdrowia i niebezpiecznymi,
  • udzielania pierwszej pomocy.

Instrukcja BHP jest więc zbiorem reguł odnoszących się do różnych dokumentów mających wpływ na bezpieczeństwo pracowników.

W instrukcjach stanowiskowych znajdą się natomiast:

Instrukcje obsługi, będące szczegółowymi instrukcjami opracowanymi na podstawie dokumentacji producenta maszyny, urządzenia czy narzędzia obejmujące czynności technologiczne w powiązaniu z bezpiecznym ich wykonywaniem.

Powinny one zawierać, przynajmniej wskazania dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie:

  • warunków użytkowania maszyn, urządzeń, narzędzi,
  • praktyki użytkowania maszyn,
  • postępowania w sytuacjach anormalnych.
  • Instrukcje szczegółowe dotyczące bhp przy konkretnych czynnościach, takich jak: ręczne prace transportowe, prace na wysokości, postępowania ze stosowanymi w zakładzie materiałami szkodliwymi dla zdrowia i niebezpiecznymi.

 

Instrukcja stanowiskowa bhp powinna zawierać:

  • cel instrukcji (czego dotyczy: obsługi, wykonania jakich czynności, sposobu postępowania),
  • dla kogo jest przeznaczona (stanowisko, funkcja),
  • wymagane kwalifikacje, uprawnienia, wymogi psychofizyczne oraz zdrowotne dla osób wykonujących prace,
  • określenie liczby pracowników niezbędnych do wykonania zadania,
  • krótki opis urządzenia, maszyny, narzędzia, technologii,
  • opis wykonywanych czynności, z uwzględnieniem organizacji pracy,
  • stosowanych technologii, materiałów, urządzeń, narzędzi oraz sygnałów porozumiewawczych itd,
  • występujących i mogących wystąpić zagrożeń oraz narażenia na zagrożenia,
  • stosowane środki ochrony zbiorowej i indywidualnej oraz zabezpieczenia,
  • wykaz czynności zabronionych,
  • postępowanie w sytuacjach awaryjnych, np.: zagrożenia życia lub zdrowia,  pożaru, wypadku, awarii i innych nietypowych sytuacji.

Ważne aby pamiętać, że zapisy instrukcji nie mogą naruszać innych obowiązujących przepisów i norm. Postępowanie zgodne z instrukcją ma zapewnić pracownikom bezpieczne wykonywanie pracy.  W instrukcjach należy zawrzeć zarówno wymagania przepisów prawnych oraz zasady bhp obowiązujące w zakładzie pracy. Każda instrukcja powinna być opatrzona nazwiskami, podpisami opracowujących i zatwierdzających oraz datą sporządzenia instrukcji. Z instrukcją należy zapoznać pracowników w trakcie, wstępnych i okresowych szkoleń BHP. Ponadto instrukcje powinny być udostępnione pracownikom do ciągłego korzystania – nie muszą wisieć na ścianach ale ważne aby pracownik, zawsze kiedy tylko będzie potrzebował, miał do nich wgląd. Można wykorzystać do tego segregator lub nawet intranet o ile pracownicy mają stały dostęp do Internetu.